Kleine handen bij groot verdriet
Als uitvaartbegeleider krijg ik regelmatig de vraag: moet je kinderen meenemen naar een begrafenis of crematie? Mijn antwoord is vrijwel altijd: ja, áls ze dat willen en zeker als je hen goed voorbereidt. Natuurlijk is hierbij van invloed wie er is overleden en hoe groot de impact van het verlies is.
Maar hoe dan ook geldt: we kunnen kinderen niet behoeden voor verdriet. Wat we wél kunnen doen, is hen laten zien dat verdriet er mag zijn. Dat de dood onderdeel van het leven is. Dat afscheid nemen iets is wat mensen al eeuwen doen, samen. Kinderen kijken naar volwassenen. Ze zien hoe wij omgaan met verlies, en ze volgen dat voorbeeld. Als wij tonen dat de dood niet iets is dat we uit de weg moeten gaan, dan geven we hen iets mee voor het leven. Een soort innerlijk kompas waar ze veel aan hebben. Wanneer het verdriet later, onvermijdelijk, opnieuw aanklopt.
Betrokkenheid helpt daarbij enorm. Niet als toeschouwer, maar als deelnemer. Geef een kind een rol, hoe klein ook. Laat ze een kaarsje aansteken. Een tekening maken voor op de kist. Een bloem neerleggen. Door iets te doen krijgt het verdriet een plek. Concreet, voelbaar, eigen.
Knutselen helpt trouwens ook buiten de uitvaart zelf. Samen iets maken voor de overledene, een collage, de kist beschilderen, verlaagt de drempel om over de dood te praten. Niet met zware woorden, maar gewoon, naast elkaar aan tafel. En praat met hen. Eerlijk, maar rustig. Wil een kind de overledene zien? Kijk dan zelf eerst, en vertel daarna wat het kind kan verwachten. Geen verrassingen, geen schrik, maar een zachte voorbereiding.
Kinderen die betrokken worden bij een uitvaart, voelen zich erkend. ‘Ik mocht erbij zijn, ik deed mee’, dat gevoel draagt hen, ook in het verdriet. Natuurlijk helpen we families graag om dit goed voor te bereiden.
